English | Site Haritası

Çevre Kanunu

Kabul No : 2872
Kabul Tarihi : 9.8.1983
Bu Kanun, 11.8.1983 tarihli ve 18132 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
 
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Tanımlar ve İlkeler
Amaç

Madde 1-Bu Kanunun amacı, bütün vatandaşların ortak varlığı olan çevrenin korunması, iyileştirilmesi; kırsal ve kentsel alanda arazinin ve doğal kaynakların en uygun şekilde kullanılması ve korunması; su, toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi; ülkenin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel zenginliklerinin korunarak, bugünkü ve gelecek kuşakların sağlık, uygarlık ve yaşam düzeyinin geliştirilmesi ve güvence altına alınması için yapılacak düzenlemeleri ve alınacak önlemleri, ekonomik ve sosyal kalkınmanın hedefleri ile uyumlu olarak belirli hukuki ve teknik esaslara göre düzenlemektir.

Tanımlar
Madde 2-Bu Kanun’da geçen;

a)“Çevre Korunması” terimi; ekolojik dengenin korunması, havada, suda, toprakta kirlilik ve bozulmaların önlenmesi ve çevrenin iyileştirilmesi için yapılan çalışmaların bütünü,

b)“Ekolojik Denge” terimi; insan ve diğer canlıların varlık ve gelişmelerini sürdürebilmeleri için gerekli olan şartların bütününü,

c)“Çevre Kirliliği” terimi; insanların her türlü faaliyetleri sonucu, havada, suda ve toprakta meydana gelen olumsuz gelişmelerle ekonomik dengenin bozulması ve aynı faaliyetler sonucu ortaya çıkan koku, gürültü ve atıkların çevrede meydana getirdiği arzu edilmeyen sonuçları,

d)“Kirleten” terimi; fiilleri sonucu doğrudan ve dolaylı olarak çevre kirliliğine sebep olan gerçek ve tüzel kişileri,

e)“Atık” terimi; herhangi bir faaliyet sonunda çevreye atılan veya bırakılan zararlı maddeleri,

f)“Alıcı Ortam” terimi; atıkların bırakıldığı yakın veya uzak çevreyi,

ifade eder.
İlkeler

Madde 3-Çevre korunmasına ve çevre kirliliğinin önlenmesine ilişkin genel ilkeler şunlardır.

a)Çevrenin korunması ve çevre kirliliğinin önlenmesi gerçek ve tüzel kişilerle vatandaşların görevi olup, bunlar bu konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür.

b)Çevre korunması ve çevre kirliliğine ilişkin karar ve önlemlerin alınması ve uygulanmasında; insan ve diğer canlı varlıkların sağlığının korunması, alınacak önlemlerin kalkınma çabalarına olumlu ve olumsuz etkilere fayda ve maliyetleri dikkate alınarak kısa ve uzun vadeli değerlendirmelerin yapılması esastır.

c)Arazi ve kaynak kullanım kararlarını veren ve proje değerlendirmesi yapan yetkili kuruluşlar, kalkınma çabalarını olumsuz yönde etkilememeyi dikkate alarak çevrenin korunması ve kirlenmemesi hedefini gözetirler.

d)Ekonomik faaliyetlerde ve üretim metodlarının tayininde çevre sorunlarının önlenmesi ve sınırlandırılması amacıyla en elverişli teknoloji ve yöntemler seçilir ve uygulanır.

e)(3.3.1988 tarih ve 3416 sayılı Kanun’un 1.maddesiyle değiştirilen şekli) Kirlenmenin önlenmesi, sınırlandırılması ve mücadele için yapılan harcamaların kirleten tarafından karşılanması esastır. Kirletenin kirlenmeyi durdurmak, gidermek ve azaltmak için gerekli önlemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan gerekli harcamalar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kirletenden tahsil edilir.

Ancak kirletenler, kirlenmenin önlenmesi ve sınırlanması için yapılan giderleri ödeme yükümlülüğünden sözkonusu kirlenmeyi önlemek için gerekli her türlü tedbiri aldıklarını ispat etmek kaydıyla kurtulabilirler.

f)(3.3.1988 tarih ve 3416 sayılı Kanun’un 1.maddesiyle değiştirilen şekli) İnilebilecek en düşük kirlenme seviyesi esas alınarak, bu seviyenin üstünde meydana gelebilecek kirlenmeler için bu Kanun’un 18.maddesinin (ı) bendinde belirlenen ücretler ayrıca alınır.

g)Çevrenin korunması ve kirlenmenin önlenmesi konusunda alınacak tedbirlerin bir bütünlük içinde tespiti ve uygulanması esastır.

 
 İKİNCİ BÖLÜM
Merkezi ve Mahalli İdare Bölümleri ve Görevleri
 
Merkez Çevre Kurulu

Madde 4-(9.8.1991 tarih ve 443 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 43.maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.)

İl Çevre Kurulu

Madde 5-(10.4.1990 tarih ve 409 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 12.maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.)

Mahalli Çevre Kurulu

Madde 6-(8.6.1984 tarih ve 222 sayılı Çevre Genel Müdürlüğü’nün 30.maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.)

Mahalli Çevre Kurulu’nun Görevleri

Madde 7-(8.6.1984 tarih ve 222 sayılı Çevre Genel Müdürlüğü’nün Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 30. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

 
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çevre Korunmasına İlişkin Önlemler ve Yasaklar

Kirletme Yasağı

Madde 8-Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.

Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.

Çevre Korunması

Madde 9-(3.3.1988 tarih ve 3416 sayılı Kanun’un 4.maddesiyle değiştirilen şekli)

Kırsal ve kentsel alanda arazi kullanım kararına uygun olarak tespit edilen koruma alanları ve bu alanlarda uygulanacak koruma ve kullanım esasları yönetmelikle belirlenir.

Tespit edilen bu esaslar çerçevesinde aşırı ve yanlış kullanım, her türlü çöp ve atıkların yurt dışından getirilmesi nedeniyle ülkenin temel ekolojik sistemlerinin dengesinin bozulması, hayvan ve bitki türlerinin nesillerinin tehlikeye düşürülmesi, doğal zenginliklerin bütünlüklerinin tahribi yasaktır.

Bakanlar Kurulu, ülke ve dünya ölçeğinde ekolojik önemi olan çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına duyarlı alanları, tabii güzelliklerin ileriki nesillere ulaşmasını emniyet altına almak üzere gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi amacıyla “Özel Çevre Koruma Bölgesi” olarak tespit ve ilan etmeye, bu alanlarda uygulanacak koruma ve kullanma esasları ile plan ve projelerin hangi Bakanlıkça hazırlanıp yürütüleceğini belirlemeye yetkilidir.

Yukarıdaki fıkraya göre uygulamanın gerçekleştirilebilmesi amacıyla ilgili Bakanlıkça 27.9.1984 gün ve 3046 sayılı Kanunun 17.maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi hükümlerine göre geçici teşkilat kurulabilir. Bu bölgelere ilişkin plan ve projelerin hazırlanmasında, 3.5.1985 tarih ve 3194 sayılı Kanunun 9.maddesi hükümleri uygulanmaz.

Çevresel Etki Değerlendirilmesi

Madde 10-Gerçekleştirmeyi planladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler bir “Çevresel Etki Değerlendirme Raporu” hazırlarlar. Bu raporda çevreye yapılabilecek tüm etkiler gözönünde bulundurularak çevre kirlenmesine sebep olabilecek atık ve artıkların ne şekilde zararsız hale getirilebileceği ve bu hususta alınacak önlemler belirtilir.

“Çevresel Etki Değerlendirme Raporu’nun; hangi tip projelerde isteneceği, ihtiva edeceği hususlar ve hangi makamca onaylanacağına dair esaslar yönetmelikte belirlenir.

İşletme İzni ve Haber Verme Yükümlülüğü

Madde 11-Gerçekleştirilmesi planlanan kurum, kuruluş ve işletmeler mevzuatta öngörülen arıtma tesisi veya sistemlerini müstakil veya ortak olarak kurmakla yükümlüdürler. Arıtma tesis veya sistemleri kurulup işletmeye hazır hale getirilmedikçe, kurum, kuruluş ve işletmelere işletme ve kullanım izni verilmez.

İşletme izni olarak faaliyete geçen herhangi bir kurum, kuruluş ve işletme, faaliyetlerinde değişiklikler yapmayı ve tesisini büyütmeyi planladığında girişimlerini önceden mahallin en büyük mülki amirine haber vermekle yükümlüdür. Mülki amir durumu derhal Çevre Bakanlığı’na ve ilgili bakanlığa bildirir.

Her türlü atık ve artıkların arıtılması, uzaklaştırılması veya zararsız hale getirilmesi ile yükümlü kuruluşlar da bu işlemlerin yerine getirilmesinde çevreye zarar vermeyecek önlemleri alırlar.

Atık ve artıkların doğrudan veya dolaylı şekilde alıcı ortama verilmesinde uygulanması gereken teknik usuller alıcı ortamın özelliği ve o ortamdan yararlanma imkanları gözönünde tutularak yönetmelikle belirlenir.

Denetim

Madde 12-(3.3.1988 tarih ve 3416 sayılı Kanunun 5.maddesiyla değiştirilen şekli)

Atık, artık ve yakıtların arıtılması, uzaklaştırılması, zararsız hale getirilmesi ve ithali ile ilgili denetimler, Çevre Bakanlığı’nca yapılır. Denetimlerin nasıl yapılacağı, denetleme elemanlarının nitelikleri, yönetmelikle belirlenir.

Kuruluş ve işletmeler faaliyetlerinin denetlenmesi için kullandıkları yakıtın ve çıkardıkları atık ve artıkların özellik ve miktarlarına ilişkin bilgileri sürekli ve düzenli olarak belirlemek, bu hususu belgelemekle ve bunları Çevre Bakanlığı’na bildirmekle yükümlüdürler.

Zararlı Kimyasal Maddeler

Madde 13-Havada, suda veya toprakta kalıcı özellik gösteren ve ekolojik dengeyi bozan kimyasal maddelerin üretim, ithal, taşıma, depolama ve kullanımında çevre korunması esasları dikkate alınır. Bu tür maddelerin üretim, ithal, taşıma, depolama ve kullanımına ilişkin sınırlamalar yönetmelikle belirlenir.

Gürültü

Madde 14-Kişilerin huzur ve sükununu, beden ve ruh sağlığını bozacak şekilde yönetmelikle belirlenen standartlar üzerinde gürültü çıkarılması yasaktır. Fabrika, atölye, işyeri, eğlence yeri, hizmet binaları, konutlar ve ulaşım araçlarında gürültünün asgariye indirilmesi için gerekli önlemler alınır.

Faaliyetlerin durdurulması

Madde 15-Bu Kanun’da yazılı yasaklara aykırı hareket eden veya kanunla belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen kurum, kuruluş ve işletmelere mahallin en büyük mülki amiri, bu yasaklara aykırı faaliyeti düzeltmek ve kanunda belirtilen yükümlülükleri yerine getirmek üzere esasları yönetmelikle belirlenen yeteri kadar bir süre verir.

Bu süre içinde yasaklara aykırı hareket ve yükümlülüğü yerine getirmemekten dolayı ayrıca ceza verilmez.

Bu süre sonunda bunları yapmayan kurum, kuruluş veya işletmelerin faaliyeti, yasağın veya yerine getirilmeyen yükümlülüğün çeşit ve niteliğine göre kısmen veya tamamen, sürekli veya süresiz olarak durdurulur.

Tehlikeli Hallerde Faaliyetin Durdurulması

Madde 16-Çevre kirliliğinin toplum sağlığı yönünden tehlike yarattığı hallerde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı kendiliğinden veya Çevre Bakanlığı’nın talebi üzerine, bu kirlenmeye yol açan faaliyetlerin geçici bir süre için kısmen veya tamamen durdurulmasına karar verir ve kararın uygulanmasını mahallin en büyük mülki amirinden ister.

Sözkonusu faaliyetler bu gibi hallerde, mahallin en büyük mülki amirinin, vereceği kararla da durdurulabilir. Bu karar derhal Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’na bildirilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çevre Kirliliğini Önleme Fonu
 

Fonun Kurulması ve Fondan Yararlanma

Madde 17-Çevre Kirliliğinin önlenmesi ve çevrenin iyileştirilmesi için “Çevre Kirliliğini Önleme Fonu” kurulmuştur.

 

Çevre kirliliğinin önlenmesi ve çevrenin iyileştirilmesi için gerekli harcamaların % 45’ine kadarı, en çok yirmi yıl vadeli kredilerle Çevre Kirliliğini Önleme Fonu’ndan desteklenir.

Fonun Gelirleri

Madde 18-(3.3.1988 tarih ve 3416 sayılı Kanunun 6.maddesiyle değiştirilen şekli)Çevre Kirliliğini Önleme Fonunun gelirleri;

a)Motorlu taşıt araçlarının her fenni muayenesi sırasında fenni muayene ücretinin beşte biri oranında, bir defaya mahsusu olmak üzere motorlu taşıt alım vergisi tutarının dörtte bir oranında ayrıca tahsil edilen bedellerden,

b)(20.1.1992 tarih ve 21127 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 92/2628 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilen şekli)Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre gemi siciline tescil edilen ve 18 (dahil) gros tonun üzerinde olan her türlü deniz aracından gros ton başına her yıl alınacak yüzelli liradan,

c)(20.1.1992 tarih ve 21127 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 92/2628 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilen şekli) Hava taşıt araçlarının yurt içi taşımaları için ayrıca alınacak yolcu başına bilet bedelinin binde beşinden ve taşınan yük için ton başına yılda alınacak yediyüzelli liradan

d)Çevre Bakanlığı’nın bütçesine bu amaçla her yıl konan ödeneklerden,

e)Fon’dan verilecek kredilerin faizleri ile banka faizlerinden,
f)Bağış ve yardımlardan,

g)Bu Kanunla alınması hükme bağlanan iştirak payları, tazminat ve diğer gelirlerden,

h)Fon’a ait tesis ve işletmelerce üretilen araç ve gerecin satışından elde edilen gelirlerden,

ı)Merkez Çevre Kurulunca, çevre kirliliğine yol açtığı belirlenen işletmelerden, aşağıdaki tarifeye göre alınacak iştirak paylarından, 

Çevre Kirliliğine Yol Açan İşletmeler Alınacak Aylık İştirak Payı Tutarı

1.derece 2.derece 3.derece

1 Grup 600.000TL 400.000TL 200.000TL

2 Grup 400.000TL 200.000TL 100.000TL

3 Grup 200.000TL 100.000TL 50.000TL

4.Grup 100.000 TL 50.000TL 25.000TL

5.Grup 50.000TL 25.000TL 12.500TL

j)Bu Kanuna göre verilecek para cezalarından, oluşur.

Bakanlar Kurulu bu tarifede yer alan aylık iştirak payları tutarlarını her grup ve/veya her derece itibariyle ayrı ayrı veya topluca 10 katına kadar arttırmaya veya Kanunda yazılı miktarlara kadar indirmeye, ayrıca bu maddenin (ı) bendi dışındaki maktu ve nispi hadleri ayrı ayrı ve topluca sıfır (0)’a kadar indirmeye veya % 50’sine kadar arttırmaya yetkilidir.

Fonun gelirleri bir Devlet Bankasında açılacak hesapta toplanır.

Bu maddenin (a), (b), (c) bentleri gereğince toplanan paraların ilgililerce en geç ertesi ayın onbeşine kadar Fonun Devlet Bankasındaki hesabına yatırılması zorunludur. Tahsil edilen gelirleri ve ödenecek iştirak paylarını zamanında yatırmayanlar hakkında Fon İdaresi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacak gelirlerinin tahsil edilmesi için Fon mükellefinin bağlı olduğu vergi dairesinden talepte bulunur. Vergi dairesinde mükellefiyeti olmayanların fona ödemeleri gereken meblağın hangi dairelerce tahsil edileceğine Maliye ve Gümrük Bakanlığı karar verir.

Vergi Dairesi, tahsil ettiği Fona ait meblağı Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın belirleyeceği esaslara göre Fon’un Devlet Bankasındaki hesabına aktarır.

Bu maddenin (ı) bendi gereğince alınacak iştirak payları büyükşehir belediye hudutları içinde büyükşehir belediyeleri tarafından makbuz karşılığı tahsil edilerek mahallin en büyük mal memurluğuna yatırılır. Diğer yerlerde bu iştirak paylarını almaya mahallin en büyük mülki amiri yetkilidir. Bu iştirak payları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre mal memurluğunca tahsil edilir.

Mahallin en büyük mülki amiri veya büyükşehir belediye başkanlılarınca tahsil edilen iştirak paylarının % 30’u tahsil ile ilgili işlemler ve bölgenin çevre kirliliğini önleme projelerinde kullanılmak üzere tahsilatın yapıldığı yer il özel idaresi veya tahsil eden büyükşehir belediyesine, % 70’i iştirak paylarının toplandığı ayı takip eden ayın onbeşine kadar Çevre Kirliliğini Önleme Fonu’na aktarılır.

Zamanında bu işlemi yerine getirmeyen ilgili kuruluşlar fon için toplanan meblağı % 10 fazlasıyla öderler. Gecikmeye sebep olanlar hakkında kanuni işlem yapılır.

Fon idaresi ile bu idarenin emrinde kurulan Fon, kurumlar vergisinden, yapılacak bağış ve yardımlar nedeniyle veraset ve intikal vergisinden, yapacakları her türlü muameleler dolayısıyla damga vergisinden, açtıkları krediler dolayısıyla lehte tahakkuk edecek faizler banka ve sigorta muameleleri vergisinden muaftır.

Fonun Kullanılması

Madde 19-Çevre Kirliliğini Önleme Fonu Çevre Bakanlığı aracılığı ile kullanılır.

Fonun İta Amiri Çevre Bakanıdır.

Bu Fondan yapılacak harcamalar 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu ve 2490 sayılı Artırma ve Eksiltme ve İhale Kanunu hükümlerine tabi değildir.

Fonun gelir ve giderlerine ilişkin belgeler bütçe yılının hitamından itibaren üç ay içinde denetlenmek üzere Sayıştay Başkanlığı’na verilir.

Fon ancak aşağıdaki maksatlar için kullanılır:

a)Çevre kirliliğini önleyici araştırma faaliyetleri,

b)Çevrenin temizlenmesi,

c)Çevre kirliliğini önleyici eğitim faaliyetleri,

d) Personel yetiştirilmesi,

e)Teknoloji ve proje satın alınması,

f)Proje yarışmaları düzenlenmesi,

g)Arıtma tesisi yapacak olan gerçek ve tüzel kişilere kredi yardımı,

h)(3.3.1988 tarih ve 3416 sayılı Kanunun 7.maddesiyle değiştirilen şekli)Çevre kirliliğini önleyici ve çevreyi iyileştirici faaliyetlerde kullanılacak olan her türlü araç, gereç alım, bu araçların bakımı, onarımı ile bu tür araç gerecin yapımı için kurulacak tesis ve işletmeler,

ı)Ağaçlandırma,

j)Hayvan ve bitki nesillerinin ıslahı için yapılacak çalışmalar,

Fonun gelirlerinin tahsili, tespit edilecek Devlet Bankasına yatırılması, kullanımı ile ilgili hususlar ve esaslar Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü alınarak yönetmelikle belirlenir.

 
 BEŞİNCİ BÖLÜM
Cezai Hükümler
 
İdari Nitelikli Cezalar
Madde 20-Gerçek kişilerden bu Kanunun;

a)(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 2.maddesiyle değiştirilen şekli) 8.maddesinin 1.fıkrasındaki yasağa uymayanlara 100 bin lira; aynı maddenin 2.fıkrasındaki yükümlülüğü, yetkili mercilerce usulüne göre yapılan bildirime rağmen yerine getirmeyenlere 500 bin lira,

b)(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 2.maddesiyle değiştirilen şekli) Yönetmelikte gösterilen koruma ve kullanım esaslarına aykırı davranmak suretiyle 9.maddesinin 2.fıkrasındaki yasaklara uymayanlara 100 bin lira,

c)(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 2.maddesiyle değiştirilen şekli) Yönetmelikte belirtilen sınırlamalara uymamak suretiyle 13.maddesine aykırı davranışta bulunanlara 1 milyon lira,

d)(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 2.maddesiyle değiştirilen şekli) 14.maddesine aykırı davranışta bulunan ve önlemleri almayanlara 50 bin lira para cezası verilir.

Yukarıdaki fiiller kuruluş ve işletmeler tarafından işlendiği taktirde; bu maddede belirtilen cezalar kuruluş ve işletmelere üç katı olarak, 213 sayılı Vergi Usül Kanununun 182.maddesi gereğince bilanço esaslarına göre defter tutması gereken kuruluş ve işletmelere ise bu cezalar beş katı olarak verilir.

Kuruluş ve İşletmelere Verilecek İdari Nitelikte Cezalar
Madde 21- Bu Kanunun;

a)(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 3.maddesiyle değiştirilen şekli) 11.maddesinin 2.fıkrasındaki yükümlülüğü yerine getirmeyen kuruluş ve işletmelere 1 milyon lira, aynı maddenin 3.fıkrasındaki önlemleri almayan kuruluş ve işletmelere 500 bin lira,

b)(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 3.maddesiyle değiştirilen şekli) 11.maddesinin 2.fıkrasında belirtilen haber verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen kuruluş ve işletmelere 300 bin lira,

c)(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 3.maddesiyle değiştirilen şekli) 12.maddesinin 2.fıkrasında belirtilen yükümlülüklere uymayan kuruluş ve işletmelere 500 bin lira, para cezası verilir.

Bu fiilleri işleyen kuruluş ve işletmeler, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 182.maddesi gereğince bilanço esasına göre defter tutması gereken mükelleflerden ise, bu maddede belirtilen cezalar üç katı olarak verilir.

Gemiler İçin Verilecek Cezalar

Madde 22-Bütün sahillerimizde, karasularımız ile iç sularımız olan Marmara Denizi, İstanbul ve Çanakkale Boğazlarında, liman ve körfezlerimiz, tabii ve suni göllerimiz ile akarsularımızda bu Kanunun 8.maddesinin 1.fıkrasındaki kirletme yasağına uymayan gemiler ile deniz vasıtalarına;

a)(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 4.maddesiyle değiştirilen şekli) Balast tahliyesi yapan tankerlerden 1000(dahil) gros tona kadar olanlara 5

milyon lira, 1000 ila 5000(dahil) gros ton arasındakilere 10 milyon lira, 5000 gros tondan fazla olanlara 50 milyon lira,

b)(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 4.maddesiyle değiştirilen şekli)

Tankerler dahil diğer gemilerden, her türlü atık ve artık döken, sintine tahliyesi yapanlara 18(dahil) ila 1000(dahil) gros ton arasındakiler 5 milyon lira, 1000 gros tondan fazla olanlara 10 milyon lira,

c)(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 4.maddesiyle değiştirilen şekli)

18(hariç) gros tona kadar olan gemilere ve gemi tarifine uymayan denizi kirleten veya sintine basan (iki zamanlı kıçtan takmalı ve benzine yağ karıştırarak çalışan motorlu teknelerin eksoz kirletmeleri hariç) deniz vasıtalarına 300 bin lira, para cezası verilir.

Fiillerin Tekrarı

Madde 23- Bu Kanunun 20, 21 ve 22.maddelerinde belirtilen fiillerin tekrarı halinde para cezaları bir katı arttırılarak verilir.

İdari Cezalarda Yetki

Madde 24-(4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 5.maddesiyle değiştirilen şekli) Yukarıdaki maddelerde gösterilen cezalar doğrudan doğruya mahallin en büyük mülki amiri tarafından verilir. Bu cezalar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulu Hakkında Kanun Hükümlerine göre mal memurluğunca tahsil edilir.Ancak 22.maddede gösterilen cezalar;

a)Büyük şehir Belediye hudutları içinde kalan sahillerimiz, boğazlarımız ile liman ve körfezlerimizde; göl ve akarsularımıza cezalar Büyükşehir Belediye Başkanlıkları tarfından verilir. Cezayı derhal ve defaten ödemeyen ve bu hususta teminat ve kefalet göstermeyen gemiler, diğer deniz vasıtaları seyrüsefer ve faaliyetten men olunur.

Ceza ödenmediği taktirde, bu ceza 6183 sayılı sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulu Hakkında Kanun Hükümlerince tahsil edilir.

Büyükşehir Belediyeleri tarafından verilen para cezaları makbuz karşılığında tahsil edilerek mahallin en büyük mal memurluğuna yatırılır. Mal memurluğuna yatırılan cezanın % 20’si Büyükşehir Belediyesine, % 80’i Çevre Kirliliğini Önleme Fonu’na aktarılır. Çevre Kirliliğini Önleme Fonu’na aktarılan miktarın % 50’sine kadar olan kısmı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’nın önerisi ile çevre sağlığını islah işlerinde kullanılır.

b)Büyükşehir Belediyelerinin hudutları dışında kalan denizlerimizde cezalar doğrudan doğruya Sahil Güvenlik Bot Komutanlıklarınca verilir. Cezayı derhal ve defaten ödemeyen gemiler ve götürülebilen diğer deniz vasıtaları en yakın ve uygun limana götürülerek savcılığa teslim edilir ve bu gemiler hakkında (a) fıkrasında belirtilen hususlar uygulanır.

Kendi makineleri ile tahrik edilemeyen deniz vasıtaları hakkında gerekli zabıt tutularak, durum en yakın sahildar il veya merkezindeki savcılığa intikal ettirilir.

c) Büyükşehir Belediyesi hudutları dışında kalan yerlerde yapılan kirletmeler ile, deniz, liman, bütün göl ve akarsulara yapılan kirletmeler için mülki amirlerin ceza verme yetkileri saklıdır. Gerekli denetimi yukarıdaki esaslara uygun olarak yaparlar.

Makbuz karşılığında tahsil edilen para cezaları, mahallin en büyük mal memurluklarına yatırılır. Gemi ve deniz araçlarına verilecek cezalarda suçun tespiti, cezanın kesilmesi usulleri ile ceza uygulamasında kullanılacak makbuzların şekli, dağıtımı ve kontrolü hususundaki esaslar yönetmeliklerle belirlenir.

İdari Cezalara İtiraz

Madde 25-İdari cezalara karşı, cezanın tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir.

İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.

İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde, evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır.

İtiraz üzerine verilen cezalar kesindir.
Mahkemece Verilecek Cezalar

Madde 26-12.maddede gösterilen belgeleme yükümlülüğünü yerine getirirken gerçeğe aykırı belge düzenleyenlere fiil daha ağır bir cezayı gerektirmediği taktirde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası hükmolunur.

12.maddedeki yükümlülüğü yerine getirirken yetkili makamlarca yanlış ve yanıltıcı bilgi verenlere altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.

Diğer Kanunlarda Yazılı Cezalar

Madde 26-Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında verilecek idari nitelikteki cezalar, bu fiiller için diğer kanunlarda yazılı cezaların uygulanmasına engel olamaz.

 
ALTINCI BÖLÜM
 
Kirletenin Sorumluluğu

Madde 28-(3.3.1988 tarih ve 3416 sayılı Kanunun 8.maddesiyle değiştirilen şekli); Çevreyi kirletenler ve çevreye zarar verenler sebep oldukları kirlenme ve bozulmadan doğan zararlardan dolayı kusur şartı aranmaksızın sorumludurlar.

Kirletenin meydana gelen zararlardan ötürü genel hükümlere göre de tazminat sorumluluğu saklıdır.

Teşvik

Madde 29-Kirliliğin önlenmesi ve giderilmesine ilişkin faaliyetler teşvik tedbirlerinden yararlandırılır. Bu amaçla her yılın başında belirlenen teşvik sistemine Çevre Bakanlığı’nın görüşü alınarak yeni esaslar getirilir.

Teşvik tedbirleri ile ilgili esaslar Yönetmelikle belirlenir. Bu Kanunda belirlenen cezalara neden olan fiilleri işleyen gerçek ve tüzel kişiler, verilen süre içinde sözkonusu yükümlülükleri yerine getirmedikleri taktirde bu maddede yazılı teşvik tedbirlerinden yararlanamazlar ve daha önce kendileri ile ilgili olarak uygulanmakta olan teşvik tedbirleri durdurulur.

İdari Makamlara Başvurma

Madde 30- Çevreyi kirleten veya bozan bir faaliyetten zarar gören veya haberdar olan gerçek ve tüzel kişiler idari makamlara başvurarak bu faaliyetin durdurulmasını isteyebilirler.

Yönetmelikler

Madde 31-(3.3.1988 tarih ve 3416 sayılı Kanunun 9.maddesiyle değiştirilenşekli) Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak çıkarılacak yönetmelikler, ilgili Bakanlıkların görüşü alınarak Çevre Bakanlığı’nca hazırlanır. Kanunun yürürlüğe girmesinden başlayarak en geç beş ay içinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulur.

Uygulanmayacak Hükümler

Madde 32-(3.3.1988 tarih ve 3416 sayılı Kanunun 10.maddesiyle değiştirilen şekli) Bu Kanuna göre yürürlüğe konulacak yönetmeliklerin yayımından itibaren deniz kirliliğinin önlenmesi hususunda 618 sayılı Limanlar Kanunu’nun 4 ve 11.maddeleri gereği yürürlükte bulunan ceza hükümleri ile 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu’nun 3288 sayılı Kanunla değişik geçici 1.maddesi hükümleri uygulanmaz.

EK MADDE-( 4.6.1986 tarih ve 3301 sayılı Kanunun 6.maddesiyle ilaveedilen şekli) Bu Kanunun 18.maddesinden (a), (b), (c) ve (d) fıkralarında öngörülen fona katılma payları 20, 21 ve 22.maddelerinde belirtilen ceza miktarlarını on katına kadar arttırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.Geçici Madde 1-Bu Kanunda belirtilen ilgili yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar gemiler ve diğer deniz taşıt araçlarına 618 sayılı Limanlar Kanunu’nun hükümlerine göre denizlerin kirletilmesi ile ilgili olarak yapılan ceza uygulamasına devam olunur.

Geçici Madde 2-(3.3.1988 tarih ve 3416 sayılı Kanunun 11.maddesiyle değiştirilen şekli) Bu Kanunun 12. ve 13.maddelerinde belirtilen ilgili yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar her türlü yakıt, atık, artık ve kimyasal maddenin ithali Çevre Bakanı’nın onayına tabidir.

Yürürlük
Madde 33-Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 34-Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.